Aprilse grillen in de wijngaard:

Aprilse grillen in de wijngaard:

Meteorologische omstandigheden en wijn zijn heel nauw met elkaar verbonden.  Menig wijnbouwer heeft al tot de (weer)goden gebeden voor een beetje regen tijdens een hete zomer, of net het omgekeerde om de trossen in droge condities te kunnen binnenhalen.  Na de oogst hoeft de wijnbouwer het weerbericht gelukkig met minder kopzorgen te aanhoren.  Tijdens de herfst en winter kan er door de weerelementen weinig fout lopen in de wijngaard.  Maar van zodra de knoppen beginnen te ontspruiten begint een spannende periode waarin in het ‘worst case scenario’ een gans jaar werk op één nacht tijd of tijdens een zomerse hagelbui zelfs op enkele minuten tijd kan verloren gaan. 

We moeten eerst even het onderscheid maken tussen ‘klimaat’ en ‘weer’ want die twee termen worden wel vaak door elkaar gehaald en foutief gebruikt.  Zelfs een zeer recent zittende Amerikaanse president had het heel moeilijk om deze twee dingen uit elkaar te houden.  Als we naar de klimatologische omstandigheden kijken gaat dit over de gemiddelde condities waarvoor je een periode van minstens 30 jaar overschouwt.  Dus één of enkele uitzonderlijk koude dagen zoals nu in april gaan slechts een piepkleine rimpeling veroorzaken in het klimaat en worden eigenlijk zelfs grotendeels uitgevlakt.  Het klimaat speelt een heel belangrijke rol in de keuze van de druivenrassen waarmee een wijnbouwer aan de slag wil gaan.  Een Belgische wijnbouwer kan bv. heel graag Sangiovese drinken en wil dit druivenras dus aanplanten maar ons klimaat is gewoon veel te koud om deze druif rijp te krijgen.  De klimatologische omstandigheden laten dit dus niet toe.   

Een woordje uitleg bij de gebeurtenissen van deze week

De late winterprik die we nu te verduren hebben gekregen, kunnen we onder de categorie ‘weer’ plaatsen. En deze heeft jammer genoeg voor een grote impact gezorgd bij enkele van onze producenten.  Je hoort onze weermannen en -vrouwen in het weerbericht op TV vaak over het ‘hoog van de Azoren’ spreken.  En dit hogedrukgebied is er daar inderdaad redelijk vastgeroest.  Maar begin deze week was dit hogedrukgebied naar de Noordelijke Atlantische Oceaan opgeschoven en onze gebruikelijke zuidwestelijke stroming, die zachte lucht aanvoert, was daardoor grondig verstoord.  Door die niet zo courante setting op de weerkaarten hadden we een strakke noordelijke stroming die in sneltreinvaart lucht vanuit de Noordpool naar West-Europa bracht.  Deze arctische luchtmassa neemt tijdens zijn lange trip over de Oceaan en Noordzee het nodige vocht op.  Op het einde van de winter en tijdens het vroege voorjaar is het zeewater op zijn koudst en heeft deze luchtmassa dan ook weinig kans om tijdens zijn zuidelijke progressie veel op te warmen.  Dit was dus de reden van die uitzonderlijke sneeuwval en koude temperaturen begin deze week.  Die koude is redelijk diep naar het zuiden doorgeschoven en heeft onder andere de wijngaarden van Désiré Petit, Domaine de l’Enclos en Domaine des Pothiers aangedaan, en dit met vrij noodlottige gevolgen.  Bij Désiré Petit was het trouwens een pijnlijke déjà-vu want late winterprikken zijn daar nu al enkele jaren op rij een kwelduivel. 

De straalstroom van Armand Pien

Op zich is het wel niet zo heel opmerkelijk dat dit nu wat vaker voorvalt, en dit kun je terugbrengen tot de veranderende weerpatronen die het rechtstreekse gevolg zijn van ‘global warming’.  De wat oudere lezers van deze blog zullen zich zeker de straalstroom van Armand Pien herinneren.  Deze snel stromende rivier van lucht op grote hoogte is de motor van ons weer.  Op de kaart hierboven die de luchtstromingen op zo’n 5 km hoogte weergeeft, vind je de straalstroom waar de witte lijnen het dichtst bij elkaar komen. Die stroom was vroeger vaak west-oost georiënteerd maar de laatste jaren doet die straalstroom meer aan de meanderende Semois denken, met dus vaker een noordelijke of zuidelijke component.  De verklaring voor de sterk schommelende temperaturen (vorige week haalden we maar liefst 23 °C) is daar te vinden.  Vorige week zorgde een zuidelijke stroming dus voor de aanvoer van een zeer zachte luchtmassa die de in winterslaap zijnde wijngaard deed ontwaken.  Door global warming valt het tijdstip van het ontluiken van de ranken steeds vroeger wat ze dus extra gevoelig maakt voor een late winterprik.  Deze uitgebreide sneeuwval zo laat op het jaar is uitzondelijk te noemen maar zal in de toekomst frequenter voorkomen.  De meeste schade in de wijngaard komt wel door vorst en niet door sneeuw.  

De weerkaarten op zeer lange termijn (en deze zijn gelukkig niet zo betrouwbaar) tonen terug een potentieel gevaarlijke situatie.  Een krachtige hogedrukkern boven Noord-Europa leidt tot een oostelijke stroming die vrij frisse en droge lucht aanvoert.  De zon heeft nu al veel kracht en dit leidt overdag tot zeer aangename condities maar eens de zon ondergaat koelt de lucht zeer snel af.  Droge lucht koelt nu éénmaal veel gemakkelijker af dan vochtige.  Dus als dit scenario zich voordoet worden het weer bange nachten voor veel wijnbouwers.  Gelukkig zijn er wel meer bestrijdingsmiddelen tegen vorst dan tegen sneeuw.  Zo kan een wijnbouwer zijn ranken met water besproeien, bougies laten branden of zelfs strobalen in de fik steken.   

Aan welke weer-risico’s staat een wijngaard bloot?

Jammer genoeg is late vorst of sneeuw niet het enige weer-risico waar een wijnbouwer mee te maken heeft.  De gekende ‘aprilse grillen’ met korrelsneeuw en stofhagel kunnen de zeer fragiele nieuwe spruiten zwaar beschadigen.  Tijdens de zomer kan een te veel of een te weinig aan hemelwater de kwaliteit van de oogst zwaar beïnvloeden.  Maar het gevaarlijkste zijn de hagelbuien die gepaard gaan met een stevig zomers hitte-onweer.  Die hagelbollen kunnen de oogst van een volledige wijngaard op zeer korte tijd vernielen.  En ook hier komt global warming nog eens om de hoek kijken.  We moeten er hiervoor wel even een technische term bijhalen : CAPE, wat staat voor Convective Available Potential Energy.  Dit is de energie die een onweerswolk ter beschikking heeft en hoe warmer het is, hoe meer energie er potentieel beschikbaar is om voor convectie te zorgen.  Je kan convectie vergelijken met bubbels die in kokend water omhoog komen.  Die stijgende stroming draagt de hagel en laat ze tot grote bollen aangroeien.  Een temperatuurstijging van een 2-tal graden zorgt al voor een enorme toename aan energie voor dit proces.  We kunnen stellen dat beschadiging door hagel een vaker voortkomend probleem zal worden, en hier gaan vaak ook nog zware valwinden mee gepaard die voor verdere schade zorgen.   

Een ander probleem van global warming zijn de vaker voortkomende hittedagen.  Het kan zelfs zo warm worden dat de vegetatieve cyclus van de stokken even in pauze gaat om zich hiertegen te beschermen.  Die steeds warmere temperaturen zorgen ook voor steeds hogere alcoholpercentages die bv. in Bordeaux in 2009, zeker op rechteroever, een probleem gaven.  In Bordeaux vrezen ze zelfs, als deze trend zich verderzet, dat ze op langere termijn mogelijks voor een andere druivensamenstelling gaan moeten kiezen.  Dit kan dus tot zeer ingrijpende veranderingen leiden!  

Wat brengt de verre toekomst?

Als we even op nog langere termijn kijken zijn twee zaken van belang: de Golfstroom en de magnetische cyclus van de zon.  Gezien onze vrij noordelijke ligging kennen we hier zeer zachte winters, en dit is dankzij de befaamde Golfstroom.  Er is echter een risico dat door het op grote schaal smelten van poolijs en de ijskap op Groenland er teveel zoet water wordt vermengd met zeewater en dit zou de Golfstroom kunnen doen stoppen, en dan krijgen we in West-Europe een veel kouder klimaat waarin wijnbouw moeilijk zal worden.  Een andere spelbreker zou de zonnecyclus kunnen zijn.  Er zijn studies die aantonen dat een grote verandering in het magnetisch veld op til is en dit zou tot een sterke vermindering van de energie-output van de zon kunnen leiden met een nieuwe Ijstijd tot gevolg.  Maar het meest waarschijnlijke scenario voor de komende jaren is een verderzetting van de opwarming van onze planeet met hierdoor een extra risico op een grillig weerpatroon.  Het weerbericht zal dus nog meer dan vroeger het aandachtspunt zijn voor de wijnbouwer.   

Save The Winemaker Box

Deze box bevat 3 flessen: €59
* Domaine de L’Enclos (Chablis) – à l’Ouest 2018
* Domaine Désiré Petit (Jura) – Cuvée L’Essenciel 2017
* Domaine des Pothiers (Loire) – L’Integrale 2019

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde posts