Island Wines Part 3: Sicilië

Island Wines Part 3: Sicilië

De laatste weken namen we je mee op een wonderbaarlijke reis langs enkele van de meest boeiende en mooiste eilanden in de Middellandse Zee, maar het verhaal over dit thema is niet volledig verteld zonder een woordje over het meest extreme eiland van allemaal: Sicilië.

Dit eiland was al sinds eeuwen een strategisch belangrijke stopplaats voor de Grieken, Phoeniciërs, Arabieren en Italianen. Zij zagen al lang het potentieel als handelsroute en uitvalsbasis. Wijnbouw is hier dan ook al aanwezig sinds 4.000 voor Christus en door die lange geschiedenis, het unieke terroir en de cultuur zijn er enkele lokale druivenrassen ontstaan waarvan hun roem tot ver buiten dit eiland reikt.

Wijnbouw op de flanken van de Etna is wijn maken in de meest pure vorm. Onbeschermd tegen de natuurelementen, een unieke bodem en lokale variëteiten vormen de mix van een ongelofelijk glas wijn.

Joery De Lille

Het met zo’n 5 miljoen inwoners bevolkte Sicilië is een van de eerste Italiaanse wijnregio’s die zich met wijn-maken heeft bezig gehouden. Sinds de jaren ’80 van de vorige eeuw is de kwaliteit van de wijnbouw er behoorlijk verbeterd omdat de grote wijnbedrijven uit het noorden van Italië de kansen ontdekten die deze eilandwijnen hadden te bieden.

Op Sicilië is zo’n 106.000 hectare beschikbaar voor de wijnbouw. Ruim de helft hiervan (54%) is gelegen op heuvelachtig terrein, 40% ligt in de vlaktes en 6% vind je op de hogere flanken van de Etna. Er wordt op jaarbasis ruim 5 miljoen hectoliter geproduceerd. Hiermee is het één van de grotere regio’s van Italië qua volume. Het klimaat op Sicilië, met warme zomers en zachte winters, en met behoorlijk wat regen, is kenmerkend voor de Middellandse Zee. Dit resulteert in een aantrekkelijke setting voor de wijnbouwer en zorgt voor een gevarieerde wijnbouw.

Op Sicilië heb je als wijnbouwer echt alle opties.  Je kan kiezen tussen een vulkanische of niet-vulkanische bodem en op de flanken van de Etna heb je de keuze tussen alle mogelijke oriënteringen.  Via de hoogte boven zeeniveau kan je ook nog eens de ideale temperatuur kiezen.  Als je met al die omstandigheden rekening houdt, kun je voor elke wijngaard het meest geschikte druivenras kiezen waarin het terroir dan ook perfect is afgestemd op de intrinsieke kwaliteiten van de druif.

Autochtone druivenrassen
Witte druivenrassen:
* CatarrattoIk wil proeven!
* InzoliaIk wil proeven!
* Grillo
* CarricanteIk wil proeven!
* MinellaIk wil proeven!

Rode druivenrassen:
* Nero d’Avola
* Nerello Mascalese Ik wil proeven!
* Nerello Cappuccio Ik wil proeven!
* Frappato

Eduardo Acosta Torres

Eduardo Torres Acosta is afkomstig uit Tenerife en behaalde daar zijn diploma als landbouwkundige. Daarnaast heeft hij ook oenologie gestudeerd.  In 2012 verhuisde hij op aanraden van zijn vriend Roberto Santana naar Sicilia.  Puur wijntechnisch was dit niet zo’n grote stap want beide eilanden kennen een vulkanische oorsprong.  Onder de beschermende vleugels van Arianna Occhipinti in Vittoria leerde hij zo de flanken van de Etna kennen.  Hierdoor begon het natuurlijk al snel te kriebelen om ook zijn eigen ding te kunnen doen in deze bijzondere setting.  Sinds 2014 huurt hij er enkele percelen die hij volledig in eigen beheer cultiveert.  Ondertussen deed hij ook ervaring op bij Andrea Franchetti van Passopisciaro.  Eén van de pioniers in de missie om de oude, hoog gelegen wijngaarden op de noordelijke flank van de Etna in ere te herstellen.   

De 550 tot 930 meter boven zeeniveau gelegen wijngaarden kennen dankzij hun hoge ligging en noordelijke oriëntatie een koeler klimaat dan de zuidelijke flank.  Het rijpingsproces verloopt hier langzaam en egaal en dit resulteert in een vrij late pluk.  De bodem, die rijk is aan vulkanisch gesteente, bevat verder ook zand, zandsteen en as afkomstig van de Etna.  Zoals traditioneel het geval is, vind je naast de dominante rode druivenrassen ook een klein percentage witte rassen op die oude percelen.  Eduardo werkt voornamelijk met Nerello Mascalese, de meest verspreide druif op de noordoostelijke flank van de Etna, die voor stevige en kruidige wijnen zorgt.  Uit DNA onderzoek is gebleken dat deze druif verwant is met Sangiovese.  Er groeien ook kleine hoeveelheden Nerello Cappuccio die voor wat extra kleurpigment en alcohol zorgen.  Eduardo heeft een voorkeur voor autochtone rassen, maar maakt ook gebruik van het klein arsenaal aan meer internationale rassen zoals Alicante Bouschet en Grenache die je tussen de Nerello Mascalese vindt.  Zijn ‘Versante Nord Rosso’ brengt de druiven van kleine percelen met 50 jaar oude stokken uit de gehuchten Pietramarina, Allegracore, Piano Daini, Friera, Zucconero en Marchesa samen.  De witte druivenrassen gaan allemaal samen in zijn ‘Versante Nord Bianco’ met als hoofddruif Minella, een inheemse druif die je enkel op Sicilia vindt en waarvan de naam verwijst naar de vorm van de trossen die op een borst gelijken; ‘Minna’ in het Siciliaans.  Deze druif wordt bijna altijd in een blend gebruikt, en ook hier is hij onderdeel van een assemblage met Catarratto, Grecanico, Inzolia en Carricante.   

Eduardo produceert ook enkele rode ‘single vineyard’ wijnen die van kleine percelen komen waaronder één buitenbeentje zonder vulkanische oorsprong.  De Arenaria wijn vindt hier zijn oorsprong aan de andere kant van de Etna.  Het werk in de wijngaarden gebeurt volgens de biologische principes maar zonder certificaat.  Door de kleinschaligheid van zijn project kan alles nog met noeste handenarbeid gebeuren.  Bij de start beschikte hij nog niet over een eigen wijnkelder en gebeurde de vinificatie in de kelder van Arianna Occhipinti in Vittoria.  Hierdoor mocht hij zijn wijnen niet onder de appellatie DOC Etna labelen.  In 2018 heeft hij een oude garage in de buurt van zijn wijngaarden omgebouwd tot wijnmakerij, maar hij verkiest om zijn wijnen nog steeds onder IGT Terre Siciliane op de markt te brengen.  In de wijnkelder wordt gekozen voor een pure expressie van de druif en het bijzondere terroir.  De wijn-technische ingrepen worden dus tot een minimum herleid.  Zo start de fermentatie met de inheemse gisten en laat hij dit proces zonder controle van de temperatuur verlopen.  De rijping gebeurt in een mix van oude eiken vaten, foudres en betonnen tanks.  Het tijdstip van de botteling is verbonden met de maancyclus, dus we vinden ook een biodynamisch kantje in dit verhaal.  

Ik hou van wijnen gedragen door finesse maar die toch zo complex proeven. Denk aan grote Bourgogne of Barolo.
Door de unieke bodem en vulkanisch gesteente krijg je een energie en vibe in deze fles die moeilijk uit te leggen valt: de wijn rolt en komt licht over qua mondgevoel maar is toch zo stevig en intens. 

Een meesterwerk, zoals de mooiste opera waar stiltes en piekmomenten elkaar minutieus volgen!

Joery De Lille

Dankzij de wijnen van Eduardo Torres Acosta worden de oude traditionele wijngaarden op de noordelijke flanken van de Etna in ere hersteld.  De wijnliefhebber die een onversneden expressie wil van dit terroir is hier absoluut aan het juiste adres!

Wil je de volledige collectie eilandwijnen ontdekken? Lees onze blogs over Mallorca en Corsica en bestel onze favorieten via deze link.

Gerelateerde posts